CIF Dəyəri Nədir? Gömrükdə Niyə Vacibdir
CIF (Cost + Insurance + Freight) dəyərinin necə hesablandığı və Azərbaycanda gömrük rüsumunun bu dəyər üzərindən necə tutulduğu — nümunə ilə izah.
Amerika hərracından avtomobil idxal edərkən qarşınıza çıxan ən vacib maliyyə termini CIF dəyəridir. Azərbaycanda gömrük rüsumu, aksiz vergisi və ƏDV məhz bu rəqəm üzərindən hesablanır — ona görə real idxal büdcənizi düzgün planlaşdırmaq üçün CIF-in nə olduğunu bilmək vacibdir.
CIF Nədir?
CIF — Cost, Insurance, Freight (Dəyər, Sığorta, Daşıma) sözlərinin qısaltmasıdır. Bu, avtomobilin sərhədə (Azərbaycan gömrük sərhədinə) çatana qədər olan ÜMUMİ dəyərini əks etdirir — sadəcə hərrac qiyməti deyil.
CIF Hansı Komponentlərdən İbarətdir?
- Hərrac qiyməti — Copart/IAAI-də qazandığınız bid məbləği.
- Alıcı komissiyası (buyer fee) — hərrac platformasının öz xidmət haqqı, bid məbləğinə görə pilləli cədvəllə hesablanır.
- Daxili nəqliyyat — avtomobilin hərrac meydançasından ABŞ limanına qədər yol pulu.
- Liman xərcləri — limanda yükləmə/sənədləşmə xərcləri.
- Okean daşınması — konteynerlə ABŞ-dan Gürcüstana (Poti limanı) dəniz yolu ilə daşınma xərci.
- Sığorta — daşıma zamanı avtomobili əhatə edən sığorta haqqı.
Bu altı komponentin cəmi = CIF dəyəri.
Gömrük Rüsumu Necə Hesablanır?
Azərbaycanda avtomobil idxalında üç ayrı ödəniş CIF əsasında ardıcıl hesablanır:
- Gömrük rüsumu — CIF dəyərinin 15%-i.
- Aksiz vergisi — CIF dəyərinin 10%-i.
- ƏDV (ADV) — (CIF + gömrük rüsumu + aksiz) cəminin 18%-i.
Sadə Nümunə (İllüstrativ)
Fərz edək ki, CIF dəyəri 8,000 ABŞ dolları təşkil edir:
| Komponent | Hesablama | Məbləğ |
|---|---|---|
| Gömrük rüsumu | 8,000 × 15% | 1,200 |
| Aksiz | 8,000 × 10% | 800 |
| ƏDV bazası | 8,000 + 1,200 + 800 | 10,000 |
| ƏDV | 10,000 × 18% | 1,800 |
| Ümumi gömrük ödənişi | 3,800 |
(Rəqəmlər yalnız hesablama məntiqini göstərmək üçündür — hər avtomobilin real CIF dəyəri fərqlidir.)
Real Rəqəmi Necə Öyrənə Bilərsiniz?
Hər avtomobilin CIF dəyəri fərqli olduğu üçün ümumi rəqəm vermək mümkün deyil — real, rəsmi mənbəyə (Dövlət Gömrük Komitəsi API-si) əsaslanan dəqiq hesablama üçün Xərc Kalkulyatoru alətimizdən istifadə edin. Yalnız avtomobilin qiymətini, ilini və mühərrik həcmini daxil etməklə bütün rüsum, aksiz və ƏDV məbləğini avtomatik görəcəksiniz.